Poradnik operatora
Wszystko, czego potrzebujesz przy mikrofonie i kluczu — i co pojawia się w przedmiocie „Procedury i przepisy operatorskie”.
Nie znasz jakiegoś pojęcia? Zajrzyj do słowniczka.
Przebieg typowej łączności fonicznej
Zanim zawołasz, posłuchaj i zapytaj, czy częstotliwość jest wolna („Czy częstotliwość jest zajęta? SP9ABC”, w CW: QRL?). Dopiero gdy nikt nie odpowie, nadaj wywołanie ogólne.
Raport podaje się na początku łączności i na prośbę korespondenta. Znak wywoławczy podawaj tak często, jak to praktycznie możliwe — zawsze na początku i na końcu łączności.
- SP9ABCCQ CQ CQ, tu Sierra Papa Dziewięć Alfa Bravo Charlie, SP9ABC wywołuje i słucha.
- DL1XYZSP9ABC, tu Delta Lima Jeden X-ray Yankee Zulu.
- SP9ABCDL1XYZ od SP9ABC, dziękuję za odpowiedź. Twój raport 59, mam na imię Jan, QTH Katowice, lokator JO90MG. DL1XYZ od SP9ABC.
- DL1XYZSP9ABC od DL1XYZ. Dzięki, Jan. Twój raport 57, imię Klaus, QTH Monachium. Moc 100 W, antena dipol. SP9ABC od DL1XYZ.
- SP9ABCDL1XYZ od SP9ABC. Wszystko odebrane, dziękuję za łączność, QSL przez LoTW. 73 i do usłyszenia. DL1XYZ od SP9ABC, kończę.
Alfabet fonetyczny ITU i kod Morse’a
W łącznościach krajowych używa się też polskiego literowania (Adam, Barbara, Celina…), ale na egzaminie i w kontaktach zagranicznych obowiązuje alfabet ITU. Posłuchaj znaków w trenerze telegrafii.
Kod Q
Trzyliterowe skróty zaczynające się od Q, przyjęte przez ITU. Z pytajnikiem są pytaniem, bez — odpowiedzią lub stwierdzeniem.
| Kod | Pytanie (z „?”) | Odpowiedź / stwierdzenie |
|---|---|---|
| QRG | Jaka jest moja dokładna częstotliwość? | Twoja częstotliwość jest … |
| QRK | Jaka jest czytelność moich sygnałów? | Czytelność twoich sygnałów jest … (1–5) |
| QRL | Czy jesteś zajęty? Czy częstotliwość jest zajęta? | Jestem zajęty, proszę nie przeszkadzać |
| QRM | Czy masz zakłócenia od innych stacji? | Mam zakłócenia od innych stacji |
| QRN | Czy masz zakłócenia atmosferyczne? | Mam zakłócenia atmosferyczne |
| QRO | Czy mam zwiększyć moc? | Zwiększ moc / zwiększam moc |
| QRP | Czy mam zmniejszyć moc? | Zmniejsz moc / zmniejszam moc; praca małą mocą |
| QRQ | Czy mam nadawać szybciej? | Nadawaj szybciej |
| QRS | Czy mam nadawać wolniej? | Nadawaj wolniej |
| QRT | Czy mam przerwać nadawanie? | Kończę nadawanie, wyłączam stację |
| QRU | Czy masz coś dla mnie? | Nie mam nic dla ciebie |
| QRV | Czy jesteś gotów? | Jestem gotów do pracy, jestem czynny |
| QRX | Kiedy zawołasz ponownie? | Proszę czekać, zawołam ponownie |
| QRZ | Kto mnie woła? | Woła cię … |
| QSA | Jaka jest siła moich sygnałów? | Siła twoich sygnałów jest … (1–5) |
| QSB | Czy moje sygnały zanikają? | Siła twoich sygnałów waha się |
| QSL | Czy potwierdzasz odbiór? | Potwierdzam odbiór; przyślę kartę QSL |
| QSO | Czy możesz nawiązać łączność z …? | Łączność; mam łączność z … |
| QSP | Czy przekażesz wiadomość do …? | Przekażę wiadomość do … |
| QST | — | Wiadomość ogólna do wszystkich krótkofalowców |
| QSY | Czy mam zmienić częstotliwość? | Przejdź na częstotliwość … / zmieniam częstotliwość |
| QTC | Czy masz dla mnie wiadomość? | Mam dla ciebie wiadomość, telegram |
| QTH | Jakie jest twoje położenie? | Moje położenie geograficzne jest … |
| QTR | Która jest dokładnie godzina? | Dokładny czas jest … |
Skróty operatorskie
- 73
- Najlepsze pozdrowienia
- 88
- Uściski (dla YL)
- 55
- Ściskam dłoń (zwyczaj polski)
- AGN
- Ponownie
- ANT
- Antena
- BAND
- Pasmo
- BCI
- Zakłócenia odbioru radiofonii
- BK
- Przerwa, przejście na odbiór
- CALL
- Znak wywoławczy
- CFM
- Potwierdzam
- CQ
- Wywołanie ogólne
- DE
- Od (przed własnym znakiem)
- DX
- Daleka łączność, stacja zagraniczna
- FB
- Doskonale
- HI
- Śmiech
- HR
- Tutaj
- K
- Proszę nadawać
- LOG
- Dziennik stacji
- NAME / OP
- Imię / operator
- OK
- Wszystko w porządku
- OM
- Kolega krótkofalowiec
- PSE
- Proszę
- PWR
- Moc
- R
- Odebrałem
- RPT
- Powtórz, powtarzam
- RST
- Raport: czytelność, siła, ton
- RX / TX
- Odbiornik / nadajnik
- SK
- Koniec łączności
- SWL
- Nasłuchowiec
- SWR
- Współczynnik fali stojącej
- TNX / TU
- Dziękuję
- TVI
- Zakłócenia odbioru telewizji
- UTC
- Czas uniwersalny
- UNLIS
- Nielicencjonowany nadawca
- WX
- Pogoda
- XYL
- Żona
- YL
- Panna, młoda pani
Raport RST
R — czytelność (1–5), S — siła sygnału (1–9), T — ton (1–9, tylko w telegrafii). W fonii podajesz dwie cyfry, np. „59”; w CW trzy, np. „599”. Jeśli twoje radio nie ma wiarygodnego S-metra, możesz oceniać siłę „na ucho” — powiedz o tym korespondentowi.
| R | Czytelność |
|---|---|
| 1 | Nieczytelny |
| 2 | Czytelny sporadycznie |
| 3 | Czytelny ze znacznymi trudnościami |
| 4 | Czytelny praktycznie bez trudności |
| 5 | Doskonale czytelny |
| S | Siła |
|---|---|
| 1 | Ledwo wyczuwalny |
| 2 | Bardzo słaby |
| 3 | Słaby |
| 4 | Dość dobry |
| 5 | Dobry |
| 6 | Całkiem silny |
| 7 | Średnio silny |
| 8 | Silny |
| 9 | Bardzo silny |
| T | Ton (CW) |
|---|---|
| 1 | Bardzo szorstki, brzęczący |
| 3 | Szorstki, słabo filtrowany |
| 5 | Muzyczny, modulowany |
| 7 | Prawie czysty, lekko tętniący |
| 8 | Dobry, ślad tętnień |
| 9 | Czysty, idealny ton |
Łączność w sytuacji zagrożenia
Wezwanie o pomoc ma bezwzględne pierwszeństwo. Jeśli usłyszysz stację w niebezpieczeństwie, przerwij swoją łączność, potwierdź odbiór i ustal, jakiej pomocy potrzebuje: kto, gdzie, co się stało, ile osób. Przekaż informacje służbom (112) i pozostań na częstotliwości.
- Sygnały: MAYDAY (fonia) i SOS (···−−−··· w CW) — bezpośrednie zagrożenie życia; PAN PAN — sytuacja pilna.
- Regulamin Radiokomunikacyjny ITU przewiduje wykorzystanie stacji amatorskich przy klęskach żywiołowych.
- IARU R1 zaleca dla łączności kryzysowych częstotliwości 3760, 7110, 14 300, 18 160 i 21 360 kHz. W Polsce działa sieć łączności kryzysowej PZK.
- Gdy słyszysz koordynację akcji ratunkowej — nie przeszkadzaj; jeśli możesz realnie pomóc, zgłoś się do koordynatora.
Nasłuchowiec (SWL)
Słuchać pasm amatorskich może każdy — do tego nie potrzeba pozwolenia UKE. Licencję i znak nasłuchowy wydaje Polski Związek Krótkofalowców przez swoje oddziały terenowe. Znak ma postać numeru przypisanego do oddziału, np. SP9-06-123 dla Śląskiego Oddziału Terenowego OT-06 w Katowicach.
Ze znakiem SWL możesz wysyłać raporty nasłuchowe i karty QSL, zdobywać dyplomy nasłuchowe i brać udział w zawodach w kategorii SWL. To dobry wstęp przed egzaminem: uczysz się słuchać pasm, rozpoznawać emisje i procedury.
Jak uzyskać znak nasłuchowy
- Znajdź klub lub oddział terenowy PZK w swoim województwie.
- Wypełnij deklarację członkowską PZK i wniosek o licencję nasłuchową (z adresem instalacji odbiornika).
- Oddział nadaje znak SWL na wniosek klubu.
Druki obowiązujące w Śląskim OT-06 ma oddział; szczegóły i kontakty: pzk.org.pl.
Pierwsza stacja
Interaktywny doradca sprzętu i kroki do pozwolenia: Pierwsza stacja.
- Na start: radiotelefon ręczny 2 m / 70 cm (np. Yaesu FT-70DE — nasz poradnik ustawień) i lokalne przemienniki. Antenę fabryczną warto zamienić na dłuższą lub wyprowadzić na dach.
- Krótkie fale: transceiver KF 100 W i dipol na 40 m lub antena typu EFHW — to wystarczy do łączności z całą Europą.
- Bez wielkich anten: FT8 przy 10–50 W i prostej antenie drutowej daje łączności międzykontynentalne.
- Potwierdzenia: prowadź dziennik elektronicznie i wysyłaj go do LoTW, eQSL i Club Log. Karty papierowe wysyła biuro QSL PZK.
- Bezpieczeństwo: uziemienie, odłączanie anten przed burzą, zasilacz z zapasem prądu — więcej w przedmiocie II egzaminu.